TBMM’ne SUNULAN SORU ÖNERGESİ:

“TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA”

    Aşağıda yer alan sorularımın, Başbakan Sayın Recep Tayyip ERDOĞAN tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

                                                                                                Dr. Tekin BİNGÖL

                                                                                              Ankara Milletvekili

     1927 yılında Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kurulan ve o tarihten bu güne kadar BİTLİS’in tek fabrikası olma özelliğini taşıyan BİTLİS TEKEL SİGARA FABRİKASI kurulduğu günden bu güne kadar, BİTLİS ekonomisini ayakta tutan en önemli kurum olma özelliğini de taşımıştır.

     Bitlis Sigara Fabrikasının bir diğer özelliği ise sadece Fabrikada ve Tütün bakım atölyelerinde çalışanların,  istihdamlarının yanı sıra Dünyanın en kaliteli tütünü olan Virginya tipi tütün üretimi yapan Bitlis’li tütün üreticilerinin, ürettikleri tütünün alımı ve işlenmesinin sağlanması olmuştur.

     Kota Uygulanması öncesinde 17.000 civarındaki tütün üretici sayısı, kota uygulaması, işsizlik ve ağır yaşam koşulları nedeniyle 12.000’e düşen tütün üreticisini ve ailelerini çok yakından ilgilendiren, BİTLİS TEKEL SİGARA FABRİKASI bu bakımdan da son derece önem arz etmektedir.

     Fabrikanın idamesi, çalışanların yanı sıra BİTLİS esnafı ve tütün üreticilerini de BİTLİS’e bağlamaktadır.

     Son yıllarda bölgede yaşananlar, ekonomik gelişmeler ile işsizlik, Bitlis’ten çok yoğun göçlere yol açmıştır. TÜİK’in adrese dayalı Nüfus Kayıt Sistemi ile yaptığı, Nüfus sayımındaki rakamlar göçün yoğunluğunu teyit etmiş ve Bitlis’in toplam nüfusunun 327.886 ‘ya düştüğü görülmüştür.

     Görüldüğü gibi Sigara Fabrikası ve bakım atölyeleri,  istihdam kaynağı olmasının yanı sıra Bitlis tarımının en önemli ürünü olan Bitlis tütününün de üretiminin devamı için son derece önemlidir.

     Bitlis için çok önemli olan Bitlis ekonomisinin tek belirleyicisi,  konumundaki Tekel Sigara Fabrikası özelleştirme kapsamına alınmıştır. Yakında özelleştirme ile ilgili tekliflerin alınacağı, Tekel’in Sigara Üretimi ile ilgili özelleştirilmesi bu haliyle gerçekleşirse; binlerce yıllık geçmişi olan, coğrafyası, tarihi dokusu ve kültürel zenginliği ile Bitlis; işçisiyle,  esnafıyla, köylüsüyle tümüyle yalnızlığa, işsizliğe çaresizliğe ve yoksulluğa itilecek, tarihi Kentimiz kaderiyle baş başa bırakılacaktır.

Bu bağlamda;

1. Bitlis’in 2000 Nüfus Sayımı itibariyle 388.678 olan nüfus sayısının, 7 yıl geçtikten sonra artacağı yerde, 327.886’ya düşmesinin gerekçeleri konusunda, bu yoğun göçü izah eden herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Eğer yapıldı ise, bu olumsuzlukların nedenleri konusunda hangi tespitlerde bulunulmuş ve ne gibi önlemlerin alınması planlanmıştır?  

2. Bitlis Sigara Fabrikasının yöre ekonomisine sağladığı katkı ve kapatılması durumunda bölgede yaşayan yurttaşlarımız ile tütün ekimiyle geçimlerini sağlayan yurttaşlarımıza olası etkileri konusunda kamu birimleri tarafından yapılmış herhangi bir çalışma var mıdır? Eğer var ise, hangi birim tarafından yapılmış ve sonuçları ne olmuştur?

3. Bitlis Sigara Fabrikası’nın yöre ekonomisindeki önemi, kapatılması durumunda ekonomik ve sosyal yapıya olası etkilerini dikkate alarak, özelleştirmeye ilişkin şartnamede Fabrikanın kapatılmaması ve yöre çiftçilerinden belli bir kota dâhilinde tütün alımı yapması taahhüdünü içeren maddelere yer verildi mi? Eğer bu yönde bir önlem alınmadı ise, Bitlis halkının karşılaşacağı ekonomik zorluklar ve sosyal dokunun bozulması noktalarında ne gibi önlemler alınması düşünülmektedir?

4. Bitlis Sigara Fabrikasını özelleştirme paketinden çıkarıp, üretilen sigara markası ile birlikte Bitlis İl Özel İdaresi ve çalışanlarına devrederek Bitlis ve Bitlislileri rahatlatacak bir çözümle bu sorunun çözümünü düşünür müsünüz?

Değerli hemşerimiz, Ankara CHP Milletvekili Sayın Dr. Tekin Bingöl, TBMM’ne Soru önergesini verdikten sonra, birde basın bildirisi yayınladı…

BASIN BİLDİRİSİ:

“BİTLİS’E ÖZELLEŞTİRME DARBESİ”

     Ülkemiz, dünyaca ünlü kaliteli tütünlerin üretimini yapmasına rağmen, maalesef yıllarca uygulanan taraflı ve yanlış politikalar, önemli bir ekonomik girdisi olan tütün üretiminden, halkımızın yararlanmasına engel olmuştur. Tütün nerdeyse 400 yıldır bu topraklarda yaşayan insanlarımıza ekmek sağlamıştır. Uygun politikalar ve Devlet destekleri ile de bu ekonomik sahanın halkımızın lehine iyileştirilmesi şarttır.

     Ancak AKP Hükümeti’nin temel politikalarının başında vatandaşın refahını düşünmekten ziyade sermayeye destek olma zihniyeti yattığı için, aynı yanlış uygulama maalesef tütün konusunda da karşımıza çıkmıştır. Bunun en çarpıcı örneklerinden birisi de şu anda Bitlis’te yaşanmaktadır. Bitlis Sigara Fabrikası neredeyse Cumhuriyet’le yaşıt tarihi ile hem önemli bir tarihi tanık hem de bölge ekonomisini canlı tutan unsurların başında gelir. Her ne kadar AKP Hükümeti, Bitlis Sigara Fabrikası’nı değerinin çok çok altında özelleştirmeyi amaçladığı için gerekli bakımı ve yenilemeleri yapmasa da hükümetin bu tutumuna inat Bitlisliler tütün üretip işleyerek yılda 400 ton sigara üretmektedir. Belki gerekli modernizasyon gerçekleştirilse fabrika çok daha fazlasını da üretebilecek bir kapasiteye de sahiptir. Her şeye rağmen 224 işçi ve 50 memur bu emektar makineler ile 327 bin 886 nüfuslu Bitlis’i ayakta tutmaya çalışıyor ve bunu da şimdilik başarıyor. Her Bitlislinin en az bir akrabası ya fabrikada çalışmış ya da halen çalışıyor. 13 bin 500 tütün ekicisinin yani 60-70 bin kişinin tek geçim kaynağı TEKEL İşletme Müdürlüğü’ne sattıkları dünyaca ünlü Bitlis tütünü… Bitlis’in geleceğe umutla bakabilmesi için tutunduğu dallardan birisi bu sigara fabrikası.

     Ancak 2007 yılının sonlarında sigara fabrikası, gerekmediği halde özelleştirilme kapsamına alınmış, Bitlis halkı geçtiğimiz iki bayramı da “kara bayram” olarak geçirmiştir. Her ne kadar Bitlis halkı fabrika işçilerine gereken desteği vermişse de, medya konuya gereken duyarlılığı henüz gösterememiştir. Oysa Bitlis sigara fabrikasının özelleştirilmesi durumunda, geri dönülemez yanlışlar yapılmış olur. Atatürk’ün 1927’de kurduğu Fabrika 80 yılı aşkın bir süredir bölge ekonomisinin temeli ve istihdamının başlıca sebebi olmuştur. Ancak fabrikanın özelleştirilmesi durumunda yeni sahibinin fabrikayı kapatmayacağının garantisini kim verebilir? İnsanlarımızın geleceğini karartmaya kimin ne hakkı vardır? Fabrikanın kapatılması durumunda, Bitlis’ten diğer şehirlere yaşanacak olan göçün yaratacağı sıkıntıları bugünden görememek körlüktür. On binlerce kişi bu fabrikadan ekmek yemektedir. Bölge esnafının da doğal olarak kazancı fabrika çalışanları ve tütün üreticileri ile aileleridir. Fabrikanın özelleştirilmesi ise insanlarımızın ekmeğiyle oynamaktır. O nedenle de Bitlis sigara Fabrikası’nın 18 Şubat’ta gerçekleştirileceği ilan edilen ihale sürecinin durdurulması şarttır. Özelleştirme yerine, yapılması gereken, Sigara Fabrikası’nın İl Özel İdaresi’ne devridir.  TEKEL’in politik etkilerden uzak, özerk bir kuruluş olarak yapılandırılmasını, fabrika ve işletmedeki işçi, memur tüm emekçilere onurlu bir yaşam sürdürme imkânı tanınması şarttır.

     Ayrıca unutulmaması gereken bir husus da, bu özelleştirmeler sonucunda piyasadan, tütün üreticilerinin silineceğidir. Ancak yabancı üretici ile rekabet edebilmesi için Hükümetin yerli üreticiyi desteklemesi gerekirken, şu anda uygulama tam tersini göstermektedir. Yapılması gereken ise, yabancı sermaye karşısında, çiftçimizi, üreticimizi ve yerli markalarımızı korumak ve desteklemek olmalıdır.

     Bu konuda medyanın da gereken desteği göstereceğine inanmaktayım. Hükümet bir an önce attığı bu yanlış adımdan vazgeçmeli ve Bitlis’in ekonomisinin direği olan sigara fabrikasını özelleştirme kapsamından çıkarmalı ya da Bitlis İl Özel İdaresi ve çalışanlarına devrini sağlamalıdır. Ayrıca, Ar-ge ve marka çalışmalarına başlanmalı ve hali hazırda üretilen ürünlerin kalitesinin arttırılması yanında yeni ürünlerle fabrikanın üretimi de arttırılmalıdır.

Saygılarımla…

Dr. Tekin BİNGÖL

CHP Ankara Milletvekili

KAYNAK: BÜLTEN 13 DERGİSİ